به صورت کلی اگه انسان مطمئن نشده موقع افطار شده نباید روزشو افطار کنه و اگه افطار کنه هم قضا داره و هم کفاره عمد، ولی در مورد اذان صبح، اگه کسی شک داره که اذان صبح شده یا نه میتونه مبطِلات روزه رو انجام بده و تحقیق کردن واجب نیست ولی اگه مبطِلات روزه رو انجام بده و بعدا معلوم بشه موقع اذان بوده باید روزه رو قضا کنه. نگاه کردن به ساعت هم به شرط اینکه ساعت درست باشه تحقیق محسوب میشه

خوردن سحری قبل از اذان صبح مستحبه، ولی بنابر احتیاط واجب روزه دار باید قبل از اذان صبح از خوردن و آشامیدن دست بکشه اما موقع اذان مغرب پایان وقت امساکه و روزه دار همراه با اذان می تونه روزشو باز کنه. مستحبه که روزه دار قبل از افطار، نماز مغرب و عشاءش رو بخونه. البته اگه حضور قلب وجود نداره یا کسی منتظرشه بهتره اول افطار کنه البته به قدری که از وقت فضیلت نماز نگذره.

در مواردی که انسان در مناطقی از زمین زندگی کنه که ساعت شبانه روز از تعادل خارجه یعنی روز ها بیش از 18 ساعت طول می کشه، و برای روزه دار مقدور نیست که این مقدار از روز رو روزه بگیره، می تونه بر اساس افق مناطق معمول مثل تهران روزه بگیره، یعنی اگه روزه های تهران 15 ساعته، باید از اذان صبح به مدت 15 ساعت امساک کنه و بعد می تونه روزشو افطار کنه اما اگه کسی توانایی داشته باشه که کل روزه رو در اون مناطق روزه بگیره باید کل روز رو روزه بگیره.

روزهای آخر ماه رمضان مردم در انتظار عید سعید فطر هستن ولی تا وقتی که ثابت نشه ماه شوال وارد شده نمیشه عید فطر رو اعلام کرد.

از چند طریق میشه مطمئن شد ماه رمضان به پایان رسیده

اول اینکه کسی خودش ماه شوال رو با چشم ببینه. البته دیدن با دوربین یا تلسکوپ کافی نیست.

دوم اینکه عده ای شهادت بدن که ماه رویت شده و از گفته اونها اطمینان حاصل بشه که ماه رویت شده. مثلا اگه کسی با اعلام صدا و سیما اطمینان به اول ماه پیدا کنه، می تونه روزه نگیره.

سوم اینکه دو نفر عادل شهادت بدن که ماه شوال رو دیدن. البته اگه این دو نفر صفات متفاوتی از رویت ماه بگن مثلا مکان متفاوتی برای ماه بگن، یا اینکه دلایلی که ارائه می کنن نشانه اشتباه بودن ادعای رویت ماه باشه، نمیشه اول ماه رو ثابت کرد.

چهارم اینکه 30 روز کامل از ماه رمضان بگذره، که در اینصورت نیازی به رویت ماه نیست. البته به شرط اینکه اول ماه رمضان به درستی اثبات شده باشه،

و در آخر: برای حاکم شرع که یه مجتهد عادله ثابت بشه که ماه رویت شده و حکم کنه که ماه شوال وارد شده، لذا بر همه واجبه که از اون پیروی کنن مگه اینکه کسی مطمئن باشه حاکم داره اشتباه میکنه.

البته در همه این موارد اگه بعدا معلوم بشه که به اشتباه عید فطر اعلام شده، باید روزه را قضا کرد اما کفاره نداره.

نمیشه یک روز رو به عنوان عید برای کلیه بلاد مسلمین اعلام کرد چون که عید برای هر شهر تابع رویت ماه در خود شهره. البته اگه ماه در یه شهر رویت بشه برای شهر های نزدیک و شهر های دوردستی که هم افق هستن یعنی فاصله زیادی با هم ندارن، هم اول ماه ثابت میشه. مثلا در ایران افق همه شهرها یکسان نیست ولی تقریبا کل ایران قریب الافق هستن و اگه در شهرهای مرکزی ماه رویت بشه در بقیه شهر ها هم ماه ثابت میشه.

کسانی هم که در کشورهای حاشیه خلیج فارس زندگی می کنن می تونن به اعلام اول ماه ایران استناد کنن ولی ساکنین کشور های غربی یا شرقی، باید طبق نظر منجمین مورد اعتمادی که به گفته اون ها به به یقین می رسن عمل کنن. حتی کشورهای همسایه مثل افغانستان هم نمی تونن به اعلام اول ماه ایران استناد کنن مگه اینکه هم افق یا قریب الافق باشن مثلا نیم درجه تفاوت داشته باشن

از بلند بودن ماه و دیر غروب کردن ماه نمیشه اثبات کرد که شب قبل شب اول ماه شوال بوده. همچنین محاسبات نجومی دقیق و تقویم ها اول ماه رو ثابت نمیکنن مگه اینکه از گفته اون ها یقین حاصل بشه که ماه رویت میشه.

ولی البته امروزه با توجه به ابرازهای دقیق منجمین، اگه همه منجمان به مسئله رویت ماه اتفاق نظر داشته باشن به سختی میشه با نظرشون مخالفت کرد مگه اینکه عده زیادی بر خلاف نظر اون ها نظر بدن.

درسته که یکی از فروع دین روزه ست و توصیه های زیادی برای روزه در روایات داریم ولی بعضی از اوقات، روزه گرفتن حرامه. مثلا:

1. عیدین یعنی عید سعید فطر و عید سعید قربان
2. روزه بانوان وقتی که حقی از شوهرانشون ضایع بشه و شوهر راضی نباشه. حتی اگه حقی هم از شوهر ضایع نشه بنابر احتیاط واجب باید با اجازه شوهر باشه
3. روزه مستحبی فرزند اگه سبب اذیت پدر و مادر بشه جایز نیست اما لازم نیست فرزند برای روزه از پدر و مادرش اجازه بگیره
4. روزه کسی که روزه براش ضرر داره. در این شرایط اگه روزه هم بگیره باطله و باید بعدا دوباره قضا کنه. حتی اگه فکر می کرده که روزه براش ضرر نداره و بعد از افطار متوجه بشه که روزه براش مضر بوده مستحبه که روزه رو قضا کنه
5. کسی که احتمال زیادی بده که روزه براش ضرر داره. چه خودش احتمال بده چه پزشک معتمد تشخیص بده
6. روزه یوم الشکی که به نیت روز اول ماه رمضان گرفته بشه. این روزه هم باطله و هم حرام. مگه اینکه به نیت روزه ماه شعبان گرفته بشه

برای 6 گروه روزه گرفتن ممکن نیست ولی مستحبه که از مبطِلات روزه اجتناب کنن:

1. مسافری که در سفر روزه خودشو باز کرده و قبل از ظهر به وطن یا جایی که می خواد 10 روز اقامت کنه برسه
2. مسافری که بعد از ظهر به وطنش یا محل اقامت 10 روزه برسه
3. بیماری که قبل از ظهر بهبود پیدا کرده ولی کارهایی که روزه رو باطل کرده انجام داده
4. بیماری که بعد از ظهر بهبود پیدا کنه حتی اگه مبطِلات روزه هم انجام نداده باشه
5. بانویی که در بین روز از حیض یا نفاس پاک بشه
6. غیر مسلمانی که بعد از ظهر ماه رمضان مسلمان بشه ولی اگه قبل از ظهر مسلمان بشه و مبطِلات روزه رو انجام نداده بنابر احتیاط واجب باید روزه بگیره

در چند جا روزه گرفتن مکروهه، مثل:

1. روزه در عاشورای حسینی که دهم ماه محرم الحرامه
2. روزه در روزی که معلوم نیست روز عید قربانه یا روز عرفه
3. روزه مهمان بدون اجازه میزبان

ولی روزه تمام روزهای سال به جز روزه های حرام و مکروه، مستحبه، ولی روزه بعضی از روز ها تاکید بیشتری شده مثل:

1. پنج شنبه اول و آخر ماه قمری و اولین چهارشنبه بعد از روز دهم هر ماه قمری. حتی اگه کسی این روز ها روزه نگرفت مستحبه که  قضا کنه
2. سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم هر ماه قمری
3. تمام ماه رجب و شعبان - البته اگه کسی در توانش نیست هر مقدار که می تونه روزه بگیره
4. روز بیست و چهارم ذی حجه و بیست و نهم ذیقعده
5. روز اول ذیحجه تا روز نهم به شرط اینکه روز نهم ذیحجه که روز عرفه هست ضعف باعث نشه که دعای عرفه رو از دست بده که در اینصورت روزه روز نهم مکروهه
6. عید سعید غدیر یا هیجدهم ذی حجه
7. روز اول و سوم و هفتم محرم الحرام
8. روز تولد نبی مکرم اسلام صلی الله علیه وآله وسلّم که 17 ربیع الاول
9. روز مبعث نبی مکرم اسلام صلی الله علیه وآله وسلّم که 27 رجبه و
10. روز عید نوروز

کسی که روزه مستحبی می گیره لازم نیست روزشو تا آخر ادامه بده و هر موقع دوست داشت می تونه افطار کنه حتی اگه مومنی انسان رو دعوت به افطار روزه مستحبی کنه، بهتره که انسان روزه دار دعوت برادر مومنشو اجابت کنه و روزشو افطار کنه که در اینصورت ثواب روزه رو هم می بره. البته به شرط اینکه دعوت به افطار از روی تعارف نبوده باشه و دعوت جدی بوده باشه

چند نکته:

1. به صورت کلی اگه کسی با عذر شرعی روزشو افطار کرد بنابر احتیاط واجب باید تا مغرب از مبطِلات روزه اجتناب کنه مگه کسانی که بر اثر سفر یا حیض یا بیماری روزشونو افطار کردن که این افراد مستحبه که تا مغرب از خوردن و آشامیدن اجتناب کنن.
2. خوردن سحری و افطاری واجب نیست و کسی نمی تونه به بهانه اینکه سحری نخورده روزشو افطار کنه مگه اینکه ازشدت ضعف نتونه روزشو ادامه بده یا ترس بیماری داشته باشه. البته اگه کسی بدونه این اتفاق براش پیش میاد واجبه که سحری بخوره ولی به هر حال اگه سحری نخوره و مجبور بشه روزشو باز کنه کفاره ای به ذمش نخواهد بود.
3. انجام کارهای حرامی که روزه رو باطل نمی کنه مثل دروغ یا غیبت یا گوش دادن به موسیقی های لهوی یا دوستی با نامحرم و یا صحبت کردن به نا محرم فراتر از حد متعارف که مفسده به همراه داره سبب ابطال روزه نمی شه ولی باعث کم شدن ثواب روزه و کم شدن اثرات معنوی اون میشه و لازمه که مومن سریعا توبه کنه.
4. اگه کسی نمازش قضا بشه مشکلی برای روزَش به وجود نمیاد ولی باید سعی کرد که نماز قضا نشه و اگه أحیاناً نماز قضا شد بنابر احتیاط واجب باید تا قبل از نماز بعدی اون رو قضا کنه.
5. روزه تعریف خودش رو داره و روزه سکوت یا روزه کله گنجشکی در اسلام مشروع نیست البته والدین می تونن برای بچه های نابالغ خود برنامه ای در سه وعده تنظیم می کنند تا تمرینی برای روزه زمان بلوغ باشه.
6. اگه کسی بدون عذر شرعی روزه نمی گیره باید به حکم نهی از منکر و با لحنی مناسب بهش تذکر داد. و براساس همین حکم نباید براش غذا تهیه کرد حتی اگه اون فرد روز خوار کارگر خونه هم باشه نمیشه براش غذا مهیا کرد ولی میشه در عوض غذا کمی حقوقش رو افزایش داد. مگه اینکه شرایطی پیش بیاد که کسی مجبور بشه در ایام ماه مبارک رمضان غذا فراهم کنه که در اینصورت مسئولیتی به گردنش نخواهد بود.